W sobotę 6 listopada 2010 r. w historycznym budynku PAST-y przy ul. Zielnej 37 w Warszawie spotkali się na uroczystym zjeździe kombatanci oraz sympatycy Narodowych Sił Zbrojnych, aby uczcić 20-tą rocznicę powstania Związku Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych.

Siedziba Fundacji Polskiego Państwa Podziemnego i Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej, gdzie odbywały się obchody rocznicowe, zgromadziła około 100 osób z niemal całej Polski. Wśród wielu znamienitych gości przybyłych na uroczystości byli m.in.: harcmistrz i poseł na Sejm RP Jan Dziedziczak oraz Dyrektor Departamentu Stowarzyszeń i Spraw Socjalnych w Urzędzie do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jacek Dziuba. Należy podkreślić, że zjazd odbył się pod patronatem oraz dzięki finansowemu wsparciu UdSKiOR, którym kieruje Jan Ciechanowski.

Obchody rozpoczęły się o godz. 11.00 wprowadzeniem na salę sztandaru Zarządu Głównego ZŻ NSZ, który dzierżył poczet złożony z członków Grupy Rekonstrukcji Historycznej NSZ, ubranych w polskie, partyzanckie i powstańcze mundury z okresu II wojny światowej. Następnie Prezes ZŻ NSZ Artur Zawisza powitał i wprowadził zgromadzonych w tematykę zjazdu. Po kilku słowach wstępu na sali rozbrzmiała odmówiona wspólnie Modlitwa Żołnierzy Narodowych Sił Zbrojnych, którą poprowadzili księża kanonicy Jurak i Stępniak. Oboje od wielu lat związani i niezwykle zasłużeni dla środowiska żołnierzy NSZ.

Po modlitwie odbyła się ceremonia wręczenia wizerunku Matki Bożej Żołnierskiej osobom najbardziej zasłużonym dla Związku, czego dokonał Zygmunt Oławski, Prezes Okręgu Podlaskiego ZŻ NSZ. Obrazem „Hetmanki” polskich żołnierzy uhonorowani zostali: Zarząd Główny ZŻ NSZ – w imieniu tego grona nagrodę odebrał Prezes Artur Zawisza, dr Bohdan Szucki – jeden z założycieli i pierwszy Prezes ZŻ NSZ, Konstanty Kopf – wieloletni Prezes Okręgu Małopolskiego ZŻ NSZ i przewodniczący Rady Naczelnej ZŻ NSZ, Leszek Żebrowski i Mariusz Bechta – dwaj historycy piszący o ruchu narodowym i NSZ.

Po tej ceremonii nadszedł czas na wystąpienia zaproszonych gości. Jako pierwszy głos zabrał Jacek Dziuba, który odczytał list Kierownika UdSKiOR Jana Ciechanowskiego. W skierowanym do uczestników zjazdu piśmie podkreślono zasługi ZŻ NSZ w kultywowaniu i upamiętnieniu tradycji patriotycznych. Następnie do zebranych przemówił poseł i harcmistrz Jan Dziedziczak, który zwrócił uwagę na fakt, że legenda podziemia narodowego była w czasach komunizmu jak i w niektórych środowiskach po 1989 roku skazywana na zapomnienie. Stąd niezwykle ważnym zadaniem jest pokazywanie młodemu pokoleniu ogromnej roli NSZ w walce o niepodległość Polski.

Potem głos zabrał Prezes Światowego Związku Żołnierzy Armii Krajowej Stanisław Oleksiak, który zwrócił szczególną uwagę na potencjał ZŻ NSZ wyrażający się w postaci sporej ilości ludzi młodych, „zakochanych w idei narodowej” i zaangażowanych w działalność środowiska kombatanckiego. Obowiązkiem młodego pokolenia – jak mówił – jest bowiem kontynuowanie tradycji Polskiego Państwa Podziemnego, którą obecnie kultywują wspólnie żołnierze AK i NSZ, walczący kiedyś ramię w ramię o wolność. Następnym prelegentem był Prezes Honorowy ZŻ NSZ dr Bohdan Szucki, który we wzruszającym wystąpieniu przybliżył zebranym okres narodzin związku na początku lat 90-tych ubiegłego wieku. Natomiast w drugiej części swojej wypowiedzi dr Szucki podkreślił rolę ludzi młodych, ponieważ im, niczym jak w „sztafecie pokoleń” trzeba przekazywać „pałeczkę” odpowiedzialności za funkcjonowanie Związku.

Po dr Szuckim głos zabrał wiceprezes ZŻ NSZ Zbigniew Kuciewicz, któremu przypadło omówienie działalności Związku po 2005 r. Podobnie jak przedmówcy, również to wystąpienie poruszyło kwestię zwiększania zaangażowania młodszego pokolenia w związkowych strukturach. Przypomniało zawirowania, jakie pojawiły się w tej kwestii na początku omawianego okresu. Trudności jednak stopniowo przezwyciężono i, jak przekonywał Kuciewicz, ZŻ NSZ, który niczym okręt na morzu jedynie dryfował, znowu zaczął nabierać wiatru w żagle.

Kolejne wystąpienie poświęcone było budowie w centrum stolicy pomnika, upamiętniającego żołnierzy NSZ. Głos w tej sprawie zabrał wiceprezes komitetu patronującego temu przedsięwzięciu dr Dariusz Grabowski. Po nim przed słuchaczami pojawili się członkowie Rady Historycznej przy ZŻ NSZ oraz pracownicy Instytutu Pamięci Narodowej, historycy Wojciech Muszyński i Rafał Sierchuła. Przedstawili oni dorobek IPN w organizacji konferencji oraz nowości i zapowiedzi wydawnicze Instytutu poświęcone dziejom ruchu narodowego oraz jego podziemia zbrojnego w okresie II wojny światowej.

Następnie głos zabrały osoby związane ze światem telewizji i mediów, czyli reżyser Jerzy Zalewski oraz były Prezes Telewizji Polskiej Piotr Farfał. Pierwszy z nich przybliżył zebranym okoliczności kręcenia filmu „Historia Roja, czyli w ziemi lepiej słychać”, a jako swego rodzaju wprowadzenie do tego wystąpienia można było obejrzeć niektóre, wybrane sceny produkcji. Premiera tego obrazu planowana jest na marzec/kwiecień 2011 r. Film opowiada o losach starszego sierżanta Mieczysława Dziemieszkiewicza ps. „Rój”, który jako żołnierz NSZ i NZW walczył z okupantem komunistycznym i został zamordowany przez UB. Z kolei Farfał przedstawił aspekty działalności TVP w ramach kreowania polityki historycznej przy współpracy z IPN i organizacjami kombatanckimi: ŚZŻ AK i ZŻ NSZ.

Potem głos zabrał Przemysław Czyżewski, sekretarz ZŻ NSZ oraz koordynator projektu Grupy Rekonstrukcji Historycznej NSZ. Na przykładzie działalności rekonstruktorów „spod znaku jaszczurki”, licznie ukazujących się ostatnimi czasy publikacji prasowych i projektów muzycznych opisał on zjawisko coraz większego zainteresowania historią narodowego podziemia zbrojnego wśród młodych ludzi. Jako ostatni prelegent zabrał głos Artur Kośmider, który przedstawił słuchaczom informacyjne i komunikacyjne zalety Internetu dla funkcjonowania różnych społeczności i środowisk. Wystąpienie to było świetną okazją do rozreklamowania niedawno stworzonego w sieci portalu poświęconego NSZ, który w zamyśle jego administratorów ma łączyć reprezentantów starszego i młodszego pokolenia. Na zakończenie zjazdu, około godziny 15.00, Prezes Artur Zawisza podziękował wszystkim gościom za przybycie a organizatorom za przygotowanie uroczystości.

Obchody XX rocznicy powstania ZŻ NSZ w ocenie uczestników były imprezą bardzo ciekawą i zebrały pośród obecnych pochlebne opinie. Co cieszy najbardziej, zadowolenie z przebiegu i organizacji uroczystości wyrazili przede wszystkim sami kombatanci. Zjazd stanowił niezwykle interesującą i rzadko spotykaną lekcję historii, podczas której istniała możliwość nie tylko wysłuchania okolicznościowych przemówień, ale również nabycia publikacji poświęconych dziejom ruchu narodowego i jego podziemia zbrojnego w okresie II wojny światowej. Uroczystości były niepowtarzalną okazją do spotkania się i porozmawiania przynajmniej przez chwilę z żołnierzami walczącymi o wolną i niepodległą Polskę.

R.H.

"Kombatant" o XX-leciu ZŻ NSZ: