Kalendarium 29 sierpnia−4 września

Aktualności kalendarium

Kalendarium 29 sierpnia−4 września

29 sierpnia

  • 1911 − w Komorowicach, pow. bielski, urodził się ks. mjr Rudolf Marszałek ps. „Opoka”, kapelan Zgrupowania VII Śląskiego Okręgu NSZ kpt. Henryka Flamego ps. „Bartek”.
  • 1944 − rządy Wielkiej Brytanii i USA oficjalnie przyznały żołnierzom AK prawa kombatanckie, uznając Armię Krajową za część Polskich Sił Zbrojnych. Już 30 sierpnia alianci zmusili III Rzeszę do uznania deklaracji z 29 sierpnia 1944 r. i stosowania wobec żołnierzy AK postanowień konwencji genewskiej.
  • 1946 − w Warszawie został zamordowany przez komunistów ppor. Stefan Nowaczek ps. „Wilk”, oficer Okręgu Stołecznego NSZ/NZW.
  • 1946 − w Katowicach z wyroku WSR zostali zamordowani żołnierze grupy „Wędrowiec” NOW, m.in.: Paweł Heczko ps. „Edek”, Emil Ruśniok ps. „Gustlik” i sześciu innych partyzantów.
  • 1948 − oddział PAS NZW sierż. Stanisława Grabowskiego ps. „Wiarus” opanował Jedwabne, pow. łomżyński, rozbił Urząd Gminy, pocztę i spółdzielnię „Samopomoc Chłopska”.
  • 1949 − w mokotowskiej katowni został stracony Adam Doboszyński, publicysta, działacz Stronnictwa Narodowego.

30 sierpnia

  • 1939 − ogłoszenie dekretem Prezydenta RP Ignacego Mościckiego powszechnej mobilizacji.
  • 1944 – nieudana próba przebicia się powstańców warszawskich ze Starego Miasta do Śródmieścia. Następnego dnia rozpoczęła się ewakuacja kanałami.
  • 1944 – banda UPA zamordowała pod Baligrodem 13 Polaków w Średniej Wsi.
  • 1946 − oddział PAS NZW plut. Lucjana Grabowskiego ps. „Wybicki” rozbił posterunek MO w Surażu, pow. białostocki.
  • 1946 – podczas operacji organów bezpieczeństwa na Śląsku Cieszyńskim zostały rozbite grupy NSZ plut. Leopolda Sieklińskiego ps. „Poldek” i plut. Józefa Rauera ps. „Bajan”. Poległo 11 żołnierzy NSZ ze Zgrupowania VII Śląskiego Okręgu NSZ kpt. Henryka Flamego ps. „Bartek”.
  • 1947 − oddział NZW Witolda Boruckiego ps. „Dąb”, „Babinicz” z Komendy Powiatu „Mściciel” rozbił posterunek MO w Sypniewie.
  • 1952 − wyrok WSR w Kielcach skazujący na śmierć przez powieszenie por. Stanisława Grabdę ps. „Bem”, „Vir-Olszyna”, oficera WP, OW ZJ, NSZ, AK.

31 sierpnia

  • 1917 – w Lublinie urodził się ppor. Stefan Brzuszek ps. „Boruta”, żołnierz WP, KOP, NSZ.
  • 1939 − pozorowany atak Niemców na niemiecką radiostację w Gliwicach − fałszywy powód napaści na Polskę.
  • 1944 − dekret PKWN o wymiarze kary dla faszystowsko-hitlerowskich zbrodniarzy, tzw. „sierpniówka”, na podstawie której komunistyczne sądy skazywały żołnierzy i cywilnych działaczy Polskiego Państwa Podziemnego.
  • 1947 – potyczka pod Bieką oddziału chor. Witolda Boruckiego ps. „Babinicz” z XVI Okręgu NZW krypt. „Tęcza” z grupą operacyjną KBW-UB.

1 września

  • 1916 − w Żychowie, pow. kaliski, urodził się sierż. Wiktor Stryjewski ps. „Cacko”, „Wyrwicz”, żołnierz AK, ROAK, NSZ/NZW.
  • 1921 − w Rynarzewie, pow. nakielski, urodził się por. Alojzy Stanisław Sikorski ps. „Makowski”, „Zbigniew”, „Jarema”, adiutant dowódcy Brygady Świętokrzyskiej NSZ płk. Antoniego Szackiego ps. „Bohun”.
  • 1939 − o godzinie 4.48 ostrzałem Westerplatte przez niemiecki pancernik „Schleswig-Holstein” rozpoczęła się II wojna światowa.
  • 1939 – nad Warszawą Niemcy zestrzelili polski samolot pilotowany przez kpr. pil. Henryka Flamego, późniejszego oficera NSZ pseudonim „Bartek” i dowódcy Zgrupowania VII Śląskiego Okręgu NSZ.
  • 1942 – w nocy 1/2 września rtm. Leonard Zub-Zdanowicz ps. „Dor”, „Ząb” wykonał skok do kraju w rejonie leśniczówki „Łoś”, powiat grójecki. Podczas lądowania złamał nogę.
  • 1944 − potyczka drużyny kpt. Wacława Janikowskiego ps. „Wilk” z Brygady Świętokrzyskiej NSZ z grupą 100 niemieckich żandarmów, wzmocnioną pojazdem pancernym, którzy przyjechali spacyfikować Radoszyce. Zginęło kilkunastu Niemców.
  • 1950 – w Nowej Wólce, pow. łęczyński, por. Stanisław Kuchciewicz ps. „Wiktor” zlikwidował Franciszka Kasperka ps. „Janek”, ujawnionego żołnierza WiN i informatora UB, który wydał Zygmunta Liberę ps. „Babinicz”.
  • 1997 – pierwsze obchody Dnia Weterana Walk o Niepodległość Rzeczypospolitej Polskiej, ustanowione 25 kwietnia 1997 r. przez Sejm RP.

2 września

  • 1944 − ostatni dzień walk na Starym Mieście i ewakuacja powstańców warszawskich kanałami do Śródmieścia i na Żoliborz.
  • 1944 − po zajęciu Starego Miasta Niemcy rozstrzelali 1300 Polaków, w tym ponad 200 ciężko rannych powstańców z Centralnego Powstańczego Szpitala Chirurgicznego nr 1 przy ulicy Długiej 7.
  • 1945 − rozkazem płk. Jana Rzepeckiego ps. „Ożóg” w Warszawie zostało powołane Zrzeszenie „Wolność i Niezawisłość” (WiN).

3 września

  • 1939 – niemieckie Luftwaffe zatopiło dwa polskie okręty wojenne niszczyciel ORP „Wicher” i stawiacz min ORP „Gryf”.
  • 1939 – Wielka Brytania i Francja wypowiedziały wojnę Niemcom.
  • 1947 – obława grupy operacyjnej UB-KBW na obo­zowisko oddziału partyzanckiego PAS NSZ „Wiąz” w Rezerwacie Jata w Lasach Łukowskich. Żołnierze NSZ otworzyli do nacierających ogień z erkaemów i przebili się z okrążenia bez strat.

4 września

  • 1918 − w Sanoku urodził się Antoni Żubryd ps. „Zuch”, „Orłowski”, podoficer Wojska Polskiego, kapitan NSZ, dowódca Samodzielnego Batalionu Operacyjnego NSZ „Zuch”.
  • 1944 − w powstaniu warszawskim poległ mjr Leon Nowakowski ps. „Lig”, oficer WP i NSZ, twórca i pierwszy dowódca Batalionu „Chrobry II”, współtwórca Pułku NSZ im. Władysława Sikorskiego.