GAJROWSKIE – 16 lutego 1946

16 lutego 1946 roku we wsi Gajrowskie, powiat giżycki, 3. Wileńska Brygada Narodowego Zjednoczenia Wojskowego stoczyła heroiczny bój z reżimowymi oddziałami. Sowieci i ich polscy kolaboranci przeciw oddziałowi NZW, liczącemu niespełna 150 ludzi, zaangażowali siły, które szacuje się na około 1200 ludzi. Mimo druzgocącej przewagi stronie komunistycznej nie udało się rozbić brygady. Zachowując pełną sprawność bojową, zdołała oderwać się od przeciwnika i, […]

czytaj dalej
uroczystosc siedlce nsz

Akcja odbicia oficerów NSZ z niemieckiego więzienia w Siedlcach

12 marca 1944 roku żołnierze Narodowych Sił Zbrojnych pod dowództwem sierż. pchor. Stefana Kosobudzkiego ps. ,,Sęk” uwolnili z niemieckiego więzienia w Siedlcach oficerów Komendy Okręgu XII kryptonim „Podlasie” Narodowych Sił Zbrojnych. Podczas II wojny światowej w okolicach Łukowa Narodowe Siły Zbrojne stworzyły doskonale zakonspirowany leśny obóz szkoleniowy „Dym”, zlokalizowany w rezerwacie przyrody Jata. Organizowano w […]

czytaj dalej

Maciej Korwin-Piotrowski ps. „Krzysztof”

W numerze 62. „Szańca Chrobrego” z 2003 roku przeczytałem nekrolog: 10 grudnia 2002 r. w Krakowie w wieku 83 lat zmarł śp. Maciej Korwin-Piotrowski, podharcmistrz, prawnik, działacz niepodległościowy. Więziony w czasie wojny na Pawiaku, potem w Wiśniczu, odbity przez AK w 1944 r. Rok później aresztowany przez UB i skazany na karę śmierci – zamienioną […]

czytaj dalej
Narodowe Siły Zbrojne (1942–1946)

Narodowe Siły Zbrojne (1942–1946)

„Vae victis” (biada zwyciężonym) – głosiła maksyma starożytnych Rzymian. W perspektywie dziejów PRL oznaczała ona nie tylko zniewolenie czy wytępienie zwyciężonych, ale również to, że komunistyczna propaganda i historiografia pisała historię wygranej przez siebie wojny, panowała nad przeszłością, panowała nad pamięcią. Pomniejszenie i zniekształcenie historii formacji wojskowych obozu narodowego, najbardziej nieprzejednanych i antykomunistycznych formacji podziemia […]

czytaj dalej
Oddziały mjr Franciszka Przysiężniaka, ps. Ojciec Jan

Spektakularne akcje podziemia narodowego

Zarówno w okresie okupacji niemieckiej jak i sowieckiej formacje zbrojne polskiego podziemia narodowego Narodowa Organizacja Wojskowa, Organizacja Wojskowa Związek Jaszczurczy, Narodowe Siły Zbrojne i Narodowe Zjednoczenie Wojskowe przeprowadziły setki akcji wymierzonych w okupantów. Wśród nich były także akcje spektakularne, które, mimo ścisłej konspiracji, zyskały rozgłos wśród polskiego społeczeństwa i których nie udało się wyrzucić z […]

czytaj dalej
Maria Malicka wybitna polska aktorka teatralna i filmowa

Konspiracja w teatrze

Maria Malicka, wybitna polska aktorka teatralna i filmowa, uwielbiana przez widzów przed II wojną światową, a po wojnie oskarżona o współpracę z okupantem niemieckim, była… współpracownikiem Grupy „Szańca”, czyli podziemnej kontynuatorki międzywojennego ONR-ABC. Pracowała w kancelarii parafii pw. św. Jana w Warszawie, co umożliwiało jej wystawianie Żydom polskich metryk urodzenia, oczywiście nielegalne. Gestapo zauważyło działalność […]

czytaj dalej
Irena Iłłakowiczowa

78. rocznica śmierci Ireny Iłłakowiczowej

4 października minęła 78. rocznica niewyjaśnionego do dnia dzisiejszego morderstwa 37-letniej Ireny Iłłakowiczowej − przedwojennej modelki, poliglotki, alpinistki, dwukrotnej mężatki, matki oraz… agentki wywiadu Związku Jaszczurczego i podporucznika Narodowych Sił Zbrojnych o pseudonimie „Barbara Zawisza”. Irena urodziła się w Berlinie w ziemiańskiej rodzinie pochodzącej z Kujaw. Ojciec Bolesław Mędrzycki budował w Rosji magistrale kolejowe. Po […]

czytaj dalej
Irena Kamińska

Zmarła Irena Kamińska

W dniu 26 września 2021 roku w Przasnyszu w wieku 94 lat zmarła Irena Kamińska, z domu Kołakowska, która była represjonowana za pomoc udzielaną żołnierzom Narodowego Zjednoczenia Wojskowego. Uroczystości pogrzebowe odbyły się 1 października w Przasnyszu. Rozpoczęły się mszą żałobną w kościele pw. Chrystusa Zbawiciela, którą celebrował proboszcz ksiądz Romuald Ciesielski. Wzięli w niej udział […]

czytaj dalej

Por. Henryk Jastrzębski ps. „Zbych”. Przerwana gra

13 sierpnia 1949 roku w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego w Warszawie miała miejsce narada Departamentu III, zwalczającego „bandy” i „reakcyjne podziemie”. W referacie wygłoszonym do zebranych towarzyszy, zapewne przez ówczesnego dyrektora tegoż Departamentu Jana Tataja lub jego zastępcę Leona Andrzejewskiego, opisano pewien znamienny przykład: […] W woj. białostockim zawerbowany został członek NZW piastujący dość wysokie stanowisko […]

czytaj dalej
kpt Romuald Rajs ps Bury

Dotkliwe straty podziemia narodowego

Począwszy od 1 września 1939 roku narodowcy gremialnie zaangażowali się zarówno w obronę niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, jak i w walkę z okupantami niemieckim i sowieckim, a także w ochronę ludności cywilnej i rozpowszechnianie podziemnej prasy. W walce zbrojnej, w egzekucjach, w komunistycznych kazamatach traciło życie wielu wysokiej rangi cywilnych działaczy oraz oficerów podziemia narodowego z Narodowej […]

czytaj dalej